آموزش حرفه و فن زاهدان

به نام خدا

با سلام به همه دوستان و همکاران که به بنده اظهار لطف نموده اند به خصوص آقای مجید صفری دوست و همکار عزیزم از قائم شهر و همچنین آقای مهدی آفرنگان که همیشه من رو مورد لطف خود قرار می دهد .منتظر بقیه دوستان و همکارن به خصوص بچه های با صفای تربیت معلم شهید بهشتی مشهد هستم

ایمیل: hasankikhaey@yahoo.com

موتور های دیزل چگونه کار می کنند؟ 

یکی از محبوب ترین مقالات سایت HowStuffWorks طرز کار موتور خودرو است ، که در مورد اساس اولیه موتور های احتراق داخلی توضیح می دهد و در مورد سیکل چهار زمانه بحث می کند و در موتور تمام سیستم های کمکی که به موتور کمک می کنند تا کار انجام دهد صحبت می کند. برای یک مدت طولانی بعد از انتشار این مقاله ، یکی از سوالهای بسیار متداولی که می پرسند این است: که چه تفاوتی بین موتور های بنزینی و دیزلی وجود دارد ؟

رودولف دیزل ایده موتور های دیزل را توسعه داد و در سال 1892 حق ثبت اختراع آلمان را بدست آورد . هدف او بوجود آوردن موتوری با بازده بالا بوده است . موتور های بنزینی در سال 1876 اختراع شد ، که خصوصاً در آن موقع بازده بالایی نداشتند  .

 

تفاوت موتور های دیزلی و موتور های بنزینی:

یک موتور بنزینی مخلوط هوا و گاز را مکش می کند و آنرا متراکم می کند و بعد مخلوط را با جرقه مشتعل می کند  یک موتور دیزلی فقط هوا را می گیرد و آنرا متراکم می کند و بعداً سوخت را به داخل هوای متراکم تزریق می کند . گرمای حاصل از متراکم شدن هوا موجب مشتعل شدن خود به خودی سوخت می شود .

نسبت تراکم موتور های بنزینی8:1   تا 12:1 است، در حالیکه نسبت تراکم موتور های دیزلی 14:1 به بالا مثلاً 25:1 است . نسبت تراکم بالای موتور های دیزلی منجر به بهتر شدن بازده می شود .

  موتور های بنزینی معمولاً از کاربراتور استفاده می کنند که هوا و سوخت را قبل از ورود به داخل سیلندر مخلوط می کند یا دریچه تزریق سوخت دارند که فقط سوخت را پیش از مرحله مکش می پاشد(بیرون سیلندر). موتور های دیزل از تزریق سوخت مستقیم استفاده می کنند  یعنی سوخت را مستقیماً به داخل سیلندر می پاشند .

انیمیشن زیر سیکل دیزل را در یک کنش نشان می دهد، شما می توانید آن را با ایمیشن موتورهای بنزینی مقایسه کنید و تفاوت آنرا ببینید .

 

   توجه کنید که موتور های دیزل شمع ندارند . آنها هوا را می مکند ( مکش می کنند ) و آنرا متراکم می کنند و سپس سوخت را مستقیماً به داخل محفظه احتراق تزریق می کنند ( تزریق یا پاشش مستقیم)  و در نتیجه گرمایی حاصل از متراکم شدن هوا موجب مشتعل شدن سوخت در یک موتور دیزل می شود . در بخش بعدی ما مرحله تزریق سوخت دیزل را بررسی خوایم کرد. 

 تزریق سوخت در موتور های دیزل:

 انژکتور در موتور های دیزل از اجزای  بسیار پیچیده ای تشکیل شده است و موضوع بسیاری از آزمایشات بزرگ بوده است . ممکن است در هر موتور خاصی در یک مکان مختلف جای گرفته باشد . انژکتور بایستی قادر باشد تا دما و فشار داخلی سیلندر را تحمل کرده و سوخت را به قطرات ریز تبدیل کند . گردابی کردن قطرات در داخل سیلندر که باعث پخش متناسب آنها می شود ، نیز یک چالش است .  بنابراین بعضی موتور های دیزلی سوپاپ مکش مخصوصی قبل از محفظه احتراق به کار می گیرند یا از وسایل دیگری برای گردابی (چرخشی) کردن هوا در داخل محفظه احتراق استفاده می کنند و یا در غیر این صورت جرقه زنی و فرآیند احتراق بهبود می دهند . یکی از تفاوتهای بزرگ بین موتور های دیزلی و بنزینی در فرآیند تزربق سوخت است . اکثر موتور خودرو ها از دریچه تزریق ( انژکتور) یا یک کاربراتور استفاده می کنند که نسبت به تزریق مستقیم ترجیح دارد . بنابراین در یک موتور خودرو ، همه سوخت در داخل سیلندر در طی مرحله مکش بارگذاری شده و سپس متراکم می شود . مقدار تراکم مخلوط سوخت و هوا محدود به نسبت تراکم موتور است . اگر موتور هوا را بیش از اندازه متراکم کند ، مخلوط سوخت و هوا به طور خود به خودی مشتعل می شود و سبب ضربه زدن می شود . موتور های دیزل تنها هوا را متراکم می کنند، بنابراین نسبت تراکم می تواند خیلی بالا باشد. نسبت تراکم بالا، قدرت بیشتری تولید می کند .

بعضی موتور های دیزل شامل یک شمع گرمکن* از انواع آن است. موقعی که یک موتور دیزل سرد است، مرحله کمپرس ممکن است دمای هوا را به اندازه کافی برای مشتعل کردن سوخت بالا نبرد . شمع گرمکن (glow plug ) یک سیم گرمکن الکتریکی است (مانند سیم های داغی که شما در یک برشته کن می بیننید) که محفظه احتراق را گرم می کند و دمای هوا را موقعی که موتور سرد کار می کند را افزایش می دهد بنابراین موتور می تواند روشن شود .

همه وظایف در موتور های جدید توسط ارتباط ECM ** با مجموعه از سنسور های پیچیده ای که هر چیزی را از دور موتور تا دمای روغن و مایع خنک کننده را اندازه گیری می کنند ، حتی وضعیت موتور(i.e. T.D.C.)  کنترل می شود . امروزه گرمکن ها به ندرت در موتور های بزرگ استفاده می شود . ECM دمای هوای محفظه را حس می کند و تایمینگ موتور را در هوای سرد ریتارد می کند ، بنابراین انژکتور سوخت را دیرتر تزریق می کند. هوا در داخل سیلندر بیشتر متراکم می شود در نتیجه گرمای زیادی ایجاد شده، که به روشن شدن موتور کمک می کند .

موتور های کوچک و موتورهای که کنترل کامپیوتری پیشرفته ندارند از گرمکن برای حل این مشکل(روشن شدن در هوای سرد) استفاده می کنند .

البته تنها تفاوت بین موتور های دیزلی و موتور های بنزینی دلایل مکانیکی نیست ،بلکه از لحاظ سوخت مصرفی شان نیز دارای تفاوت هستند .

 سوخت دیزل:

  اگر شما سوخت دیزل (گازوئیل) با بنزین مقایسه کنید ، شما می دانید که آنها متفاوت هستند . آنها مطمئناً بوی متفاوتی دارند . سوخت دیزل (گازوئیل) سنگین تر و روغنی تر است . گازوئیل نسبت به بنزین دیرتر تبخیر می شود، در واقع نقطه جوش آن نسبت به آب بالاتر است. معمولاً وقتی صحبت از سوخت دیزل می شود تمام توجهات معطوف به گازوئیل می شود . 

پانوشت:

شمع گرمکن(Glow plug) :گرمکن الکتریکی کوچکی که در محفظه احتراق اولیه موتور های دیزلی نصب می شود تا محفظه احتراق را پیش گرم کند و موتور در هوای سرد آسانتر روشن شود .

ECM (مخفف electronic control module مدول کنترل الکترونیکی):  جعبه فلزی حاوی واحد پردازنده ی مرکزی (سی پی یو) یا کامپیوتری که اطلاعات را از کلید ها و حسگر ها (ورودیها) دریافت می کند و سپس مدار اولیه را باز و بسته می کند ؛ممکن است مدول مجزایی باشد یا یکی از کارکرد های مدول کنترل موتور یا سیستم انتقال توان باشد.

مقدمه

مشکلات مسکن با توجه پیشرفت تکنولوزی هنوز حل نشده و روز به روز اشکالات جدیدی در این زمینه بوجود می اید و بشر هیچوقت تلاش پیگیر خود را برای تهیه مسکنی بهتر و اسوده تر و امن تر قطع نکرده است تاریخچه مسکن از غارنشینی شروع شده و طی چند هزار سال به اسمانخراش ها و ویلاهای مدرن رسیده و هنوز سیر تکاملی خود را طی می نماید و هر روز طرح و پیشنهاد جدیدی برای تهیه سریع تر و بهتر مسکن ارائه می گردد

در این برنامه سعی شده است . شما با اصول مقدماتی ساختمان و اجزای تشکیل دهنده ان اشنایی بهتر پیدا کنید

این برنامه شامل سه بخش عمده

 

مقدمه

مواد و مصالح ساختمانی مورد استفاده در کارهای ساختمانی با توجه به منشا و مواد اولیه مورد استفاده در ساخت و یا نحوه استفاده و نقش آنها در کارهای ساختمانی تقسیم بندی می شوند

مواد و مصالح ساختمانی از نظر منشا و  مواد اولیه مورد استفادهدر ساخت به دو گروه اصلی ( مواد معدنی و مواد الی )و از نظر نحوی عملکرد و نقش آنها در کارهای ساختمانی نیز به دو گروه چسباننده ها و قطعات تقسیم می شوند

 

مواد و مصالح معدنی

الف مواد و مصالح معدنی طبیعی: مواد و مصالح معدنی طبیعی از قبیل خاک رس , سنگای ساختمانی و تزئینی شن و ماسه و ..... آن دسته از مصالح ساختمانی هستند که مستقیما از سطح زمین و یا طبیعت برداشته شده و بدون تغییر در خواص و ویژگیهای آنها مرود استفاده قرار می گیرد

ب: مواد و مصالح معدنی غیر طبیعی یا ساخته شده : این مصالح موادی هستند با منشا معدنی که از تغییر یا اصلاح خواص و ویژگیهی مواد طبیعی در اثر عمل گداختن و پخت و پز یک یا چند ماده طبیعی به دست می ایند از قبیل گچ اهک سیمان و .....

 

مواد و مصالح آلی

مواد الی مانند چوب چوب پنبه قیر آسفالت رنگ چسب پلاستیک و پی وی سی که بطور طبیعی و ای ساخته شده در کارهای ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرد

 

 مصالح از نظر نحوی عملکرد و نقش آنها در کارهای ساختمانی نیز به دو گروه چسباننده ها و قطعات تقسیم می شوند

 

چسباننده ها

به ان دسته از مواد و مصالخ ساختمانی اتلاق می شود که نقش چسباندن مواد و مصالح ساختمانی را انجام میدهد ماند خاک رس اهک سیمان ملات قیر چسب سرب و اهن

قطعات

قطعات عبارتند از مواد و مصالحی از قبیل سنگ و هجر بلوکهای ساختمانی و سفالی .و.... که در کارهای ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرند

ادامه دارد

مديريت بهينة حوزه هاي آبخيز ،يا استفاده از آب و خاك به نحوي كه پتانسيل آن كاهش نيافته ونسل آينده نيز ازآن بهره مند گردد. علم مديريت بر حوزه هاي آبخيز است .

انواع نقشه :
1. تقسيم بندي سياسي ( مرزبندي سياسي )
2. تقسيم بندي جغرافيايي ( توپوگرافي )

حوزة آبخيز :
مكان هندسي تمامي نقاطي كه روان آب ناشي از بارش بر آنها به سمت يك نقطه هدايت مي شود. يك حوزة آبخيز تشكيل شده است از رودخانه ها ،آب راه ها ، دشت ها، ارتفاعات ، شهرها و روستاها.

ü خط الرأس ،مرز تقسم بندي آب كرة زمين است.
تقسيم بندي حوزه هاي آبخيز :
1. حوزه هاي آبخيز باز : روان آب ( زه كش ) ناشي از آنها به آبهاي آزاد، درياها ويا درياچه ها ي بزرگ مي پيوندند.
2. حوزه هاي بسته : زه كش يا روان آب آنها به درياچه هاي كوچك يا باتالاق ها وارد مي گردد. مانند زاينده رود

انواع حوزه هاي آبخيز از نظر اندازه :
1. حوزه هاي آبخيز كوچك : 1000 كيلومترمربع
2. حوزه هاي آبخيز متوسط : 1000 – 5000 كيلومترمربع
3. حوزه هاي آبخيز بزرگ : حوزه هاي بزرگتر از 5000 كيلومترمربع ( مانند : خليج فارس ، خزر ، كوير مركزي ،درياچة اروميه ، هامون )

اهداف آبخيز داري :
1. جلوگيري از فرسايش خاك ( حفاظت خاك )
2. مهار سيلابها
3. استهصال نزولات جوي
4. تقويت پوشش گياهي
5. تقويت سفره هاي آب زير زميني
6. افزايش توان تفرجگاهي
7. توسعه كشاورزي
8. كاهش رسوبات مخازن سدها


فرسايش :
انتقال خاك از مكان مادري خود و رسوب در نقطه اي ديگر . يا جابجايي ذرات خاك در اثر عوامل فرساينده .
ü سالانه 1 ميليارد تن خاك فرسايش مي يابد.
اورپا : 8 تن فرسايش خاك در هكتار
آفريقا : 15 تن فرسايش خاك در هكتار
ايران : 12 تن فرسايش خاك در هكتار

ü براي تشكيل يك سانتيمتر خاك 200 سال زمان نياز است . ضمناً اين خاك ارزش بالاي كشاورزي ندارد.
ü در زمينهاي شيب دار يا در تپه ها، بايد شخم بر خلاف جهت شيب زده شود.

حجم مردة سد : حجمي كه با توجه به مطالعات سد در 100 سال چند متر مكعب از رسوب پر مي شود.
ü [ حجم مردة سد سيفيد رود پر شده است. ]
رسوب زدايي از مخازن سدها :
1) تخلية رسوب ( از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نيست )
2) عمليات شاس رسوب

انواع فرسايش :
1. آبي : فرسايش ناشي از حركت آب
الف ) فرسايش پاشماني :
هنگام برخورد قطرات باران با خاك با قدرتي كه قطرة باران دارد ذرات خاك را ازهم مي پاشاند وخاك را فرسايش مي دهد. ريشة گياه باعث چسبندگي ذرات خاك به يكديگر مي شود.
ب ) فرسايش سطحي ( ورقه اي ) :
لاية بسيار نازك سطحي را با خود جابجا مي كند. ( پيداشدن قلوه سنگها )
ج ) فرسايش خندقي ( گالي ) :
آب در داخل يك شيار به مرور ابتداي شيار را كنده و تشكيل گالي مي دهد و سر گالي شروع به فرسايش پيش رونده به سوي بالا دست رودخانه مي كند. ( از انواع خطرناك فرسايش در حوزه هاي خاكي )
د ) فرسايش شياري :
يك مرحله پيش رفته تر از سطحي ، زماني كه دِبي آب باران بيشتر شده و سطح بيشتري را مي شويد وسطح تپه را شيار شيار مي كند و تراكتور با شخم در جهت شيب اين امر را تسريع مي كند . ( از عوامل مهم پر شدن سدها )
ه ) فرسايش كناري :
عمق و كناره هاي رودخانه توسط خود رودخانه افزايش مي يابد و فرسايش ايجاد مي كند.

2. بادي : عامل فرساينده باد است كه ذرات خاك را با خود حمل مي كند، بخصوص در مناطق خشك . دليل اصلي اين امر عدم پوشش گياهي است . در ايران 3 ميليون هكتار محدودة شن هاي روان وجود دارد.
تپه هاي روان : تپه هايي كه توسط باد حركت مي كنند.
انواع تپه هاي روان :
1. تپه هاي دوكي شكل : تا 10كيلومتر در سال حركت دارند.
2. تپه هاي هلالي شكل ( برخان ) : روزانه تا 10 كيلومتر حركت مي كنند.

معضلات شن هاي روان :
1. مهاجرت از روستاها
2. تخريب يا صدمه به جاده ها
3. صدمه به راه آهن
4. خسارت به زمين هاي كشاورزي ( خفه شدن گياهان توسط شن هاي روان )

راه كارهاي مقابله با پديده شن هاي روان :
1. روش مكانيكي :
احداث بادشكن : كاهش سرعت باد با ايجاد موانعي مقابل جهت وزش باد. ( موانع مصنوعي و طبيعي )
2. روش شيميايي
مالچ پاشي : پخش مواد شيميايي روي شنهاي روان و چسبندگي ذرات خاك. ( مالچ فراوردة نفتي است كه از مازوت نيز پايين تر است )
3. روش بيولوژيكي : نهال كاري ، بذر كاري و بذر پاشي

سرعت حد : در سرعت خاصي از باد ، حركت شن ها آغاز مي شود. سرعتي از باد كه درسرعت هاي بالاتر از آن باد مي تواند ذرات خاك را جابجا كند.
شرايطي كه مالچ بايد داشته باشد :
1. ضخامت مالچ نبايد بالا باشد و تبادل حرارتي و هوا ميان سطح خاك انجام گيرد.
2. مواد طوري تصفيه شود كه هنگام باراندگي، آب جاري نشود و نفوذ كند . به عبارت ديگر انتقال رطوبت را انجام دهد.

راههاي جلوگيري از فرسايش خاك :
A. اقدامات مكانيكي
1) تراس بندي : در مناطقي با ارتفاع متوسط
عامل اصلي فرسايش خاك شيب است . شيبي راكه از شيب حد بالاتر رفت با تراس بندي مهار مي كنند.
2) بانكت بندي : در شيبهاي بالاتر از 50% ( در مناطق با ارتفاع زياد)
جويچه هاي كوچك با دست ايجاد مي شود و خاك آن در كنار جويچه ريخته و روي آن در خت كاشته مي شود. ( تنها روش استقرار گياه در شيب سنگلاخي )


3) كنتور فارو :
در نقشه هاي توپوگرافي ( توپوگرافي = پستي وبلندي ) پستي وبلندي زمين توسط خطوطي مشخص مي گردد. نقاط داراي ارتفاع يكسان توسط خطوطي روي نقشه به هم متصل شده است( در وسعت كم ). به اين خطوط روي نقشه توپوگرافي خطوط ميزان ( خط تراس ) گفته مي شود.
دستگاه فاروئر كه به تراكتور متصل مي گردد ، در مسير هاي هم ارتفاع با شيب كمتر از 4% نهر ايجاد مي كند . روان آبها هنگام بارندگي در اين نهرها جمع مي شود. كنار اين نهرها درختكاري مي شود.


4) سدههاي رسوبگير ( چكدم ) :
در آبراهه هاي رودخانه ها و با استفاده از سدههاي كوچك در مسير آبراهه ها، به دومنظور :
الف ) جلوگيري از فرسايش
ب ) رساندن شيب منطقه به شيب حد

روشهاي اجراي چكدم :
1. خشكه چين : تخت سنگها را با يك پي كني در مسير رودخانه روي هم مي چينند.
2. سنگ وسيمان : در دِبي هاي بالاتر رودخانه
3. گابيوني : پيچيدن سنگها در توريهاي سيمي
4. بتوني : در سرعتهاي بالاي آب
5. شمع كوبي : كوبيدن شاخه هاي درخت در مسير رودخانه كه رسوبات در پشت شاخه و برگها جمع شده و روي آن نهال كاشته مي شود.
6. چپر

ü در منطقه اي كه شيب آن از شيب حد كمتر است ، هيچ نيازي به اقدامات آبخيزداري ندارد.

B. اقدامات بيولوژيكي
بهترين و كوچكترين سد ، بوته هاي كوچك هستند. ريشة گياه به ميزان 40 برابر از زمينهاي بي گياه نفوذ پذيري خاك را افزايش مي دهد.
راه هاي افزايش پوشش گياهي در حوزه هاي آبخيز :
1. بذر پاشي : درمناطقي كه بارندگي مناسب را دارد، در فصل بهار وقبل از بارندگي بذر پاشي صورت مي گيرد.
2. درختكاري : درختكاري در مناطقي كه امكان كشت بذر نيست انجام مي گيرد و تا مدتي از درخت حمايت كرده و آبياري مي شود و سپس به حال خود رها مي گردد.
3. كپه كاري : چاله هايي را حفر كرده و گونه هاي خشبي مانند گون را با اضافه كردن خاك مناسب به آن چاله ، گون را درآن مي كارند. در ايران 3000 نوع گون وجود دارد.

* * *
از اهداف آبخيز داري كاهش خسارتهاي ناشي از سيلاب است. توانايي انسان در كاهش سيلاب است نه جلوگيري كامل آن .
دِبي رودخانه كارون

روشهاي آبخيزداري براي مهار سيلاب :
1. پخش سيلاب ( آبخونداري ) :
قسمتي را كه در بخش آبخيزداري موجب تقويت سفره هاي آب زير زميني مي شود.
سيلاب را از رودخانه گرفته ودر يك سطح مسطح پخش كرده و بانگاهداري آب در اين سطح مسطح آب را در زمين نفوذ مي دهيم .
هدف آبخونداري : مقدار خسارت سيل رودخانه را كاهش داده وبتوان از آب آن استفاده كرد.
مخروط افكنه :
مكاني كه ردوخانه پس از خروج از حوزة آبخيز با برجاي گذاشتن رسوبات خود آن را مي سازد. در مخروط افكنه سرعت حركت آب كاهش پيدا مي كند. رودخانه در مخروط افكنه به دليل سرعت پايين چند شاخه مي شود.

دورة بازگشت :
فاصلة بين دو پديدة هيدرولوژيكي . زماني كه بين دو تا سيل فاصله مي افتد . هرچه دورة بازگشت زيادتر شود شدت آن زيادتر مي شود.

ü فعاليت عمراني در مخروط افكنه ها به دليل دورة بازگشت سيلاب و وسعت آن كه كل مخروط افكنه را مي پوشاند، ممنوع است .
آب راه هاي حوزة آبخيزداري را درجه بندي مي كنند و هرچه درجه بالاتر رود قطر رودخانه بيشتر مي شود.

حريم رودخانه :
مقطعي از رودخانه كه رودخانه در سيلابهايي با دورة بازگشت 10 سال اشغال مي كند. ( Q10 )
ü در حريم رودخانه ها نيز نبايد ساخت وساز انجام گيرد.

نقشه هاي مشخص كنندة محدوده هاي خسارتي سيلاب :
سفيد : بي خطر
زرد : كم خطر
قرمز : پر خطر
Q10 : سيلاب 10 ساله
Q10 : سيلاب 50 ساله
Q10 : سيلاب 100 ساله

2. ساحل سازي رودخانه ها :
در مكانهاييكه حريم رودخانه رعايت نشده ، به كناره هاي رودخانه به صورت مصنوعي ارتفاع مي دهند تا در سيلاب آب از آن خارج نشود.

3. طرحهاي جامع آبخيزداري :
در روش جديد در هر آب راهه سدهاي كوچك احداث مي كنند از بالا دست رودخانه تا پايين دست رودخانه .
مزاياي اين روش :
1) فرسايش خاك كم مي شود ( شيب رودخانه كاهش مي يابد )
2) آب پش سدهاي كوچك نفوذ كرده و دِبي رودخانه در پايين دست كاهش مي يابد.

شيب حد :
شيبي كه جريان رودخانه در شيبهاي بالاتر ازآن ذرات خاك را حمل مي كند.

سرعت حد يا آستانه :
سرعتي كه جريان رودخانه در سرعت بالاتر از آن سرعت ذرات خاك رودخانه را حمل مي كند.



استهصال نزولات جوي :
43% زمين از مراتع پوشيده شده است . گونه هاي گندميان از نظر دامپروري بسيار اهميت دارد. مراتع به پنج بخش عالي، خوب ، متوسط ، ضعيف و فقير تقسيم مي شوند.18 ميليون دام در مراتع ايران چرا مي شوند. با استهصال آب و افزايش نفوذ آب ، مراتع را تقويت مي كنند .
1. روش پيتينگ :
در سطح مراتع توسط تراكتور چاله هايي با عمق 1 متر و عرض 20 سانتيمتر حفر مي كنند و در آن بذر مي كارند. بعد از بارندگي تمام سطح چاله ها از آب پر شده و از حركت آب جلوگيري مي شود و فرسايش كم گرديده و گياهان از آن استفاده مي كنند.
2. ريپر زدن :
با بلدزر در سطح هاي همتراز ،داخل خاك را شكاف داده و شيار ايجاد مي كنند ( 3 شيار با عمق 1 متر ). در اين شيارها بذر كاري نيزانجام مي گيرد. هنگام بارندگي آب باران در شيارها تجمع كرده و ضمن جلوگيري از فرسايش موجب تقويت پوشش گياهي نيز مي گردد.

« پرورش كرم ابريشم »
گونة اهلي كرم ابريشم كه پرورش آن از آغاز تا امروز متداول بوده است تقريباً در 4600سال پيش به طور اتفاقي توسط ملكة چين در هنگام قدم زدن در جنگلي با پيداكردن پيله اي از روي درخت توت و تنيدن تارهاي آن دور انگشت خود كشف كرد.
راندمان يك جعبة تخم نوغان كه 20000عدد تخم دارد حدود 20 الي 25 كيلو پيله است كه تا 40كيلوگرم قابل افزايش است. براي پرورش هر جعبه تخم نوغان حدود 40 مترمربع فضا لازم است. به طور متوسط هر 30كيلو پيله تر 5/4 كيلو ابريشم خام مي دهد كه اگر در صنعت فرش بكار رود حدود 2 مترمربع با آن فرش بافته مي شود.
مجموعاً از زماني كه تخم ها باز شده تا وقتيكه شفيره مي شوند وبه داخل پيله مي رود 45 روز طول مي كشد. در چرخة زندگي كرم ابريشم 4 مرحله وجود دارد:
الف ) تخم
ب ) لارو
ج ) شفيره
د ) پروانه

الف ) تخم كرم ابريشم بيضي شكل بوده و اندازة آن در نژادهاي مختلف متفاوت است. رشته هاي آن از جنس كتين بوده وداراي منافذي جهت تنفس است.

تفريخ تخم نوغان :
ايجادشرايط لازم براي رشد جنين تخم نوغان و خروج لارو از آن را تفريخ مي نامند. رطوبت مناسب براي تمام مراحل تفريخ ثابت و معادل 75 تا 80 درصد است. دماي لازم براي تفريخ در طول دوره متفاوت بوده و از 15 تا 25 درجه سانتيگراد متفاوت است. اطاق تفريخ بجز در مرحله تاريكي دادن ، روزانه تا 16 ساعت در روشنايي كامل مي باشد.

ب ) لارو: بخش اعظم ودر عين حال پيچيده ترين دوران زندگي كرم ابريشم دوران لاروي مي باشد. مدت لاروي تا زمان تبديل شدن آن به شفيره 25 الي 30 روز مي باشد. مراحل لاروي كرم ابريشم ومدت هر يك به شرح زير است:

سن اول خواب اول سن دوم خواب دوم سن سوم خواب سوم سن چهارم خواب چهارم سن پنجم
4 روز 5/3 روز 5/4 روز 6 روز 8 روز

24 ساعت به طول مي انجامد وپوست اندازي مي كند
ج ) شفيره : تبديل شدن لارو به شفيره با شروع يك مرحله پوست اندازي همراه مي باشد . ولي لارو از زير پوست جديد خارج نمي شودبلكه به جسم زردي به نام پوپال تبديل مي شود. مرحلة شفيرگي در حقيقت مرحلة از بين رفتن شكل لاروي و ظهور حشرة كامل است. كرم ابريشم در مرحلة شفيرگي تغذيه نمي كند. مرحلة تنيدن پيله 3 تا 4 روز به طول مي انجامد.

د ) پروانه كرم ابريشم : چنانچه پوپال را نكشند وبه رويش خود ادامه دهد ، پس از 3 هفته تبديل به يك پروانه بالغ مي شود. پروانه كرم ابريشم قدرت پرواز ندارد و در همان روز اول تخم گذاري مي كند. هر پروانه ماده 400 تا 600 تخم مي ريزد.





طرز تهية ابريشم :
جهت تهية تارهاي ابريشم بايستي رشتة حيات پيله را قبل از كامل شدن مرحلة شفيرگي قطع كرد و به اصطلاح آن راخفه نمود تا از تبديل آن به پروانه جلوگيري شود. روشهاي مختلفي جهت قطع اين رشتة حياتي اعمال مي شودكه عبارتنداز : آفتاب ، بخار آب جوش ، هواي گرم و روشهاي شيميايي.
وزن پيله، ابريشم است و طول تار آن در بعضي از پيله ها 500 متر و برخي ديگر حتي به 1200 متر هم مي رسد. درشرايط مناسب 11 كيلوگرم پيلة تازه در حدود 1 كيلوگرم ابريشم خام مي دهد و به همين ميزان ابريشم وازده حاصل مي شود.
تارهاي ابريشم قدرت ارتجاعي بالايي دارند وتا 20% خاصيت كششي دارند. قدرت تار ابريشم نيز زياد است وبرابر قدرت يك سيم آهني باهمان ضخامت است.

« پرورش زنبور عسل »
Apiculture
خصوصيات كندو
1. مقاوم در برابر اثر مخرب نور خورشيد و باران باشد.
2. از ورود زنبوران مهاجم به داخل جلوگيري نمايد.
3. مانع از نفوذ مورچه و موريانه گردد.

ابزارالات زنبورداري
عمده ترين ابزارالاتي كه در زنبورداري مورد استفاده قرارمي گيرد عبارتنداز:
1. لباس كار مخصوص
2. دستكش
3. پوتين ياچكمه
4. كلاه
5. توري صورت
6. دستگاه دود كن
7. كاردك
8. برس
9. قفس ملكه
10. بچه گير

انواع زنبور عسل
ملكه :
كندو تنها داراي يك ملكه است كه طول بيشتري نسبت به ساير انواع زنبوران دارد. زنبور ملكه بزرگتر از زنبور كارگر و طويل تر از زنبور نر است. بال هاي آن درمقايسه با بدنش كوتاه است. طول بدنِ دراز و باريك شدن كمر در انتها ظاهري شبيه زنبوران وحشي را به او مي بخشد. ملكه فاقد خرطوم وسبد گرده است و تنها يك بار در طول عمر خويش جهت جفتگيري از كندو خارج مي شود. رشد ذهني ملكه نسبت به كارگران كمتر است.
وظيفة عمده ملكه تخم گذاري بوده ودر طول اوج فصل پرورش نوزادان بين 1500 تا 3000 تخم مي گذارد. تخم هاي نابارور دركندو به زنبور نر تبديل مي شود و از تخم هاي بارورشده زنبوران كارگر بوجود مي آيند.
جفت گيري ملكه طي پروازي به نام پرواز عروسي انجام مي گيرد. اين پرواز در ارتفاع 10 الي 15 متري اتفاق مي افتد. 3 الي 4 روز بعد ، ملكه شروع به تخم گذاري مي كند. ملكه مي تواند 6 الي 7 سال به زندگي خود ادامه دهد كه در طول اين دوره او قادر است حدود 1 ميليون تخم بگذارد.
زنبور نر :
تنبل ترين زنبورهاست وحضور او در كندو كمترين اهميت را براي زنبوردار دارد. اين زنبور درشتتر از زنبور كارگر است و خرطومي ندارد. زنبور نر فاقد دستگاه گزش است و نمي تواند از خود و كندو دفاع كند. كار زنبوران نر باروركردن ملكه است. اين وظيفه مي تواند 10 روز بعد از خروج زنبور كامل از سلول انجام گيرد. زنبور نر فقط در ميانه روز زمانيكه هوا گرم و مطلوب است از آشيانه خارج مي گردد. عمر زنبور نر ممكن است 12 تا 16 هفته برسد.

زنبور كار گر :
زنبوران ماده اي هستندكه به دليل عدم تكامل نمي توانند تخم گذاري نمايند. قسمت اعظم آناتومي آنها به منظورانجام كارهايي كه منحصر به خودشان است ، سازگاري يافته اند . زبان آنها وسيلة مكش وعمل آوري شهد است. در هرطرف زبان آرواره هايي وجود داردكه از آن به منظور موم كاري استفاده مي كنند. زنبوران كارگر كوچكترين و پرجمعيت ترين زنبوران عسل هستند و 98% جمعيت كلوني راتشكيل مي دهند. يك كلوني مي تواند 60 – 80 هزار كارگر داشته باشد.
طول دوره نمو براي انواع مختلف زنبوران
زمان خروج شفيره لارو تخم نوع زنبور
16 5/7 5/5 3 ملكه
24 5/14 5/6 3 زنبورنر
21 12 6 3 زنبوركارگر







وظايف زنبور كارگر
3روز اول زندگي را جهت كسب نيروي بيشتر در كندو بسر مي برند و منتظر مي مانند تا غده هاي بدنشان رشد و نمو يابند. ضمناً آنها با نظافت سلولهاي كندو آن رابراي تخم گذاري ملكه آماده مي سازند. از 3 روزگي تا 6 روزگي به لاروهاي بزرگتر ( بيش از 3 روز ) مخلوطي از عسل وگرده مي خورانند. در ششمين روز غددي درناحية سر آنها نمايان مي شودكه غذاي نوزاد يا شاهنگبين توليد مي كنند( ژلة رويال ) از اين زمان آنها مي توانند لاروهاي كوچكتر ( تا 3روزگي ) را نيز تغذيه نمايند. از روز هفتم جهت انجام پروازهايي به منظور جهت يابي از كندو خارج مي شوند. اين پروزاها جهت ارزيابي موقعيت كندو در ارتباط بافضاي پيرامون آن انجام مي گيرد. بعداز آن ( 7 روزگي ) غدد مومي فعال شده تا بيستمين روز زندگي در امر موم سازي و فرايندتبديل شهد به عسل شركت مي كنند. وظيفة تهوية هوا جهت تعديل دما و رطوبت كندو و حفاظت از در ورودي به منظور ممانعت از ورود هرعامل بيگانه به درون كندو از ديگر وظايف اوست. او در پي اين دوره كندو را ترك نخواهدكرد. بعد از روز بيستم زنبور كارگر تلاش خود را جهت جمع آوري شهد وگرده انجام مي دهد.

موم
موم را زنبور عسل از بدن خودش توليد مي كند. اين ماده در اوج دوران رشد كارگر ( 12 – 18 روزگي ) از غدة ويژه زنبوران توليد مي شوند. محل اين غده ها چهار قطعة انتهايي شكم است. زنبوركارگر با مصرف 15 كيلوگرم عسل 1 كيلوگرم موم توليد مي كند. موم تنها مي تواند در دماهاي بالاتر از 33 – 36 درجه سانتيگراد ترشح شود. قطر سلولهاي ساخته شده در روي شانهاي دورن تابها براي تخم زنبوران كارگر 5 ميليمتر و براي تخم زنبوران نر 7 ميليمتر است.

توليد عسل
زنبورها ولارو ها به محض ورود شهد به كندو مي توانند توسط آن مورد تغذيه قرار گيرند. چنانچه ميزان شهد بيش از نياز آنان باشد به شكل عسل براي روزهاي آتي ذخيره مي گردد. اگر شهدكه حاوي آب بسيار زياد است بدون عمل آوري ذخيره گردد دچار تبخير مي شود . هريك از زنبوران جوان معده را با مقداري شهد پر كرده و دنبال مكان آرامي با دماي بالا مي گردند. در چنين مكاني دوقطره از شهد را از معده خارج نموده و بر روي زبان آورده وپس از تبخير آب آن مجدداً به معده باز مي گردانند. اين عمل آنقدر ادامه پيدا مي كند تا شهد به عسل كه مايعي غليظ وچسبناك است ، تبديل گردد.

 
كتابخانه به عنوان پايگاه سنتي اطلاع رساني واينترنت به عنوان پايگاه مدرن اطلاع رساني درحوزه فعاليتهاي اطلاعات مي گنجد. مطابقت هريك از آنهارادرقالب يك سيستم به بحث بگذاريد.

كتابخانه به عنوان پايگاه سنتي اطلاع رساني سيستمي است كه خروجي آن اطلاعات است . اين اطلاعات توسط كتاب عرضه مي شود. بنابراين خروجي چنين سيستمي كتاب مي باشد.
ورودي :
وروديهاي اين سيستم شامل نيروي انساني ، تجهيزات كتابخانه اي ،فضاي موردنياز و ...
فرايندتبديل :
فرايند تبديل دراين سيستم طبقه بندي وچيدن كتابها درقفسه هاست تا براحتي توسط مراجعين شناسايي واستفاده شود.
مديريت سيستم بابكارگيري اصول كتابداري ، تجهيزات و نيروي انساني درتوسعه كتابخانه و ارائه خدمات بهترمي كوشد.
اينترنت:
اينترنت يك پايگاه اطلاع رساني مدرن است كه اطلاعات طبقه بندي شده به صورت تصويربه كاربران عرضه مي شود. بنابراين خروجي اين سيستم اطلاعاتي است كه توسط مانيتورقابل روئيت است .
ورودي :
وروديهاي اين سيستم ازجنس اطلاعات هستندكه توسط ابزارهاي لازم كه عمده ترين آن رايانه است وبوسيله خطوط تلفن درشبكه هاي اينترنتي قرارداده مي شوند. از وروديهاي اين سيستم مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
اطلاعات ، رايانه ، نيروي انساني ، جريان الكتريسيته ، خطوط تلفن ، برنامه هاي رايانه اي و ...
فرايندتبديل :
درفرايندتبديل اطلاعات توسط رايانه ها و برنامه هاي كامپيوتري ويژه، طبقه بندي شده ودرشبكه هاي اينترنتي قرارداده مي شوندكه براحتي توسط رايانه قابليت search رادارند.
مديريت اين سيستم نيزتركيبي ازفعاليت ومديريت نيروي انساني و نرم افزارهاي رايانه اي است . ازشرايط محيطي كه تحت كنترل مديريت نيست مي توان به ويروسهاي جديد كامپيوتري اشاره كردكه باعث ايجاد اختلال دركارسيستم مي شود. 

خدمت دوستان وهمكاران گرامي
ضمن آرزوي توفيق براي تمام همكاران وفرهنگيان عزيز كه بنده مخلص تمام فرهنيگيان وهمكاران گرامي خودهستم . لازم است چند نكته را درايجاد اين وبلاگ جديد خدمت دوستان عرض كنم . هدف از ايجاد اين وبلاگ در مرتبه اول حفظ روابط دوستانه و تداوم آن با بهره گيري از امكانات روز وفناوري جديد است .
همچنين شايان ذكر است ، دوستان عزيز مي توانند با ثبت پيامهاي خود در اين وبلاگ نقطه نظرات خود را درارتباط بافعاليت اينجانب ونيز مسايل ومشكلات موجود دردانشگاه را مطح نمايند.

 

تناسب محتواي واحد با رشد همه جانبه

رشد عقلاني : يك موضوع درسي براي شكوفا سازي توانايي‌هاي عقلاني بايد شامل خصايص مختلفي از قبيل نظم فكري و منطقي ، انعطاف پذيري ، دانش و معلومات صحيح ، استفاده از تجربه و تجربه گرايي و ديگر مهارت‌هاي عقلاني باشد .

در اين بررسي پيرامون اين توانايي‌ها و نقاط ضعف و قدرت كتاب مي‌پردازيم :

–     در ابتداي شروع فصل دو سئوال مهم طرح شده است . سپس در اولين پاراگراف اصلي درس مجددا يكي از اين دو سئوال طرح شده و در ادامه به توضيح در مورد نقشه برداري يعني اولين مرحله از ساخت يك بنا پرداخته شده است . د رادامه فصل ابزارهاي نقشه برداري و جزئيات يك نقشه بيان گرديده است . معرفي اجزاي اصلي ساختمان ولزوم انجام محاسبات ساختماني در دنباله فصل به چشم مي خورد .

نقد : در ابتداي اين پاراگراف دو سئوال كلي مطرح مي شود . در مورد سئوال اول و پاسخ به آن در فصل بايد گفت تنها به دو مورد از كليه كارهايي كه براي ساخت يك بنا طي مي شود ، اشاره شده است و هيچ اشاره‌اي به ديگر مراحل ساخت يك بنا نشده است . لذا سئوال فوق بي جواب مي ماند و عملا پاسخ كاملي به آن داده نمي شود .

در مورد سئوال دوم بايد گفت كه اين سئوال بي پاسخ مي ماند و هيچ يك از قسمت هاي كتاب پاسخ مناسب و يا راهنمايي لازم را براي حصول به يك پاسخ درست و روشن به دست نمي دهد . با توجه به اين كه اهداف فصل با طرح اين دو سئوال چهره روشن تري به خود مي گيرد ، معهذا عليرغم نقاط قوت فصل در ديگر قسمت ها ،‌حصول به اين اهداف معطل مي ماند .براي تكميل بيشتر مطالب و فهم صحيح مراحل كار لازم است ادامه روند ساخت بنا هرچند به صورت اشاره اي بيان گردد تا علاوه بر موارد اشاره شده ،‌ ارتباط منطقي و پيوند دادن مطالب فصل به درستي صورت گرفته باشد .

–     در صفحه 105 براي روشن شدن نحوه استفاده از تارهاي عمودي دوربين نقشه برداري يك مثال آورده شده است . اين مثال بر استوار كردن يك ستون قائم در زمين و خصوصا پياده سازي نقشه در روي زمين تكيه دارد .

نقد : از آن جايي كه مبحث نقشه برداري و پياده سازي نقشه ،‌ از نظر زماني دو عمل متفاوت مي باشند ،‌ارائه چنين مثالي خالي از اشكال نيست . بهتر است كه مثال هم د رمورد نقشه برداري باشد و يا بين اين دو قسمت در متن كتاب ( معرفي عمل برداشت و معرفي تارهاي دوربين نقشه برداري ) اندكي فاصله فيزيكي تعيين شود . به اين تربيت نظم منطقي مبحث رعايت شده و از بهم ريختگي و بي نظمي فكري فراگيران تا حد بالايي كاسته مي شود .

–     به خطوط زير كه در صفحات 104 و 105 كتاب آمده است دقت فرمائيد :

مهندس نقشه بردار با استفاده از دوربين و خط كش بلندي كه شاخص ناميده مي شود ،‌ ابعاد زمين و زواياي آن را اندازه گيري مي كند . به اين عمل برداشت مي گويند . نقشه بردارها مي توانند ابعاد و زواياي زمين مانند پستي ،‌بلندي ، طول ، عرض و شيب زمين را اندازه گيري كنند .

نقد : در اين جا يك نوع پراكندگي مطالب در ارايه تعريف از فعاليت هاي نقشه بردار به چشم مي خورد كه توجه به آن حائز اهميت مي باشد . اين گونه پراكندگي ها نيز مي توانند به صورت راحت تري جمع شده تا مانع تشويش اذهان فراگيران گردد .

–     در صفحه 106 سه تعريف از نقشه بيان شده است . در اولين خط اين صفحه تعريف علمي نقشه البته بدون توجه به معرفي نوع تعريف و در خط سوم تعريفي در سطح بالاي يادگيري ارائه شده است . هم چنين در پاراگراف بعدي يك تعريف توصيفي از نقشه به عمل آمده است .

نقد : در اينجا عدم صراحت در معرفي تعريف علمي نقشه و نيز عدم جداسازي دقيق ويژگي هيا نقشه رخ داده است . در حقيقت بايد بين تعريف يك اصطلاح ( در اينجا نقشه ) كه بايد جامع و مانع باشد و بيان ويژگي هاي و خصوصيات آن اصطلاح تميز قائل شد . اين تمايز با اضاف كردن عبارت « تعريف علمي ـ » در ابتداي خط اول و قرار دادن تعريف دوم در پاراگراف دوم قابل حل است .

ضمنا در تعريف علمي نقشه بايد عبارت « و اندازه »‌ پس از كلمات « نمايش دادن محل » اضافه شود تا تعريف از نظر علمي كامل باشد .

–     روند فصل به لزوم نقشه برداري ،‌روش نقشه برداري ، روش نقشه كشي و ابزارهاي آن ،‌ معرفي اجزاء اصلي ساختمان و لزوم انجام محاسبات در ساخت يك بنا دلالت دارد . در صفحه 120 دقيقا در محلي بين دو مبحث اجزاي اصلي ساختمان و لزوم انجام محاسبات ساختماني يك سئوال كه موضوع آن مستقيما به امر شهرسازي و شهرك سازي اشاره مي كند ، گنجانده شده است .

نقد : جاي بسي تفكر است كه ارائه يك چنين سئوالي كه يك صفحه كامل را به خود اختصاص داده و موضوع آن نه تنها در جهت اهداف اوليه اين فصل نبوده و بلكه از نظر موقعيتي بين دو مبحث كاملا متفاوت قرار گرفته است ،‌ چيست ؟

سير انتقال معلومات دركتاب اكثرا حفظ گونه و انتقالي مطرح گرديده و تفكر گرايي در آن به چشم نمي خورد . مگر اين كه معلم با خلاقيت هايي كه در روش تدريس خود اجرا مي نمايد ، معلومات را به سمت تفكر دانش آموزان هدايت نمايد .

عدم وجود پارامتري كه اشاره به رشد معنوي فراگيران داشته باشد ، كمبود ديگر در اين واحد تلقي مي شود .

در ادامه بايد گفت با تمام اشكالات وارده از آنجايي كه مطالب بسيار ملموس و كاربردي است ، دانش آموز به خوبي با محيط پيرامون خود ارتباط برقرار نموده و با توجه به داده هاي علمي ، سازه هاي اطراف خود را از نظر مصالح ، چگونگي ساخت ، طول عمر و ... بررسي مي نمايد .

وجود فعاليت هاي عملي كه از خواص درس حرفه و فن است ، باعث برخورداري دانش آموز از محاسن فعاليت هاي عملي مي گردد ، از جمله : مشورت و استفاده از تفكر ديگران ، روحيه هماهنگي و رعايت نظم ، نقد ، انتقادپذيري ، احترام به ديگران ، ابراز عقيده خود و دفاع از آن .

 

بررسي تناسب واحد با شرايط يادگيرنده

يكي از مراحل ساخت يك بنا كه در اين واحد به آن اشاره شده ، نقشه برداري مي باشد و سعي شده تا فراگيران با تعريف نقشه برداري ، ابزار آن و دانش نقشه برداري آشنا شوند . اما دانش ارائه شده در اين قسمت فقط مي تواند در جهت حفظ معلومات مورد استفاده قرار گيرد ، چرا كه درك صحيح از اندازه گيري ابعاد و زواياي زمين و چگونگي استفاده از دوربين هاي نقشه برداري و خطوط تار عمودي و افقي آن مستلزم وجود كارعملي و رويارويي مستقيم دانش آموز با آن است .

ترسيم نقشه از ديگر فرايند هاي ساخت يك بنا است كه در اين واحد تنها به معرفي تعريف و آشنايي با ابزارهاي نقشه كشي و اطلاعات آن پرداخته شده ولي دانش آموز با دانستن اين مطالب نمي تواند يك نقشه در حد انتظار را طراحي كند .

وجود تصاوير از وسايل نقشه كشي و توضيح كاربرد آن ها مي تواند در جهت حفظ معلومات براي دانش آموز مفيد باشد ولي چنان چه استفاده صحيح از آن ها آموزش داده نشود ، تفهيم و كشيدن يك نقشه ( حتي نقشه ساده يك منزل ) هم كار مشكلي خواهد بود .

در ادامه بايد گفت از حيث سن و استعداد ، واحد مربوطه در زمان خوبي قرار داده شده . فراگيران در اين سنين از لحاظ رشد جسماني و عقلاني به سطحي رسيده اند كه توانايي اجراي فعاليت هاي مورد نظر و تجزيه و تحليل مباحث گفته شده ( بجز موارد ياد شده فوق ) ار دار باشند .

داشتن اطلاعات كافي در زمينه هاي رياضي ، داشتن تفكر انتزاعي ، رشد قوه تخيل و تجسم  ، مقدمات مناسبي را براي درك مفاهيم مورد نظر كتاب فراهم مي آورد .

نكته ديگري كه نبايد از توجه به آن غافل بود اين است كه هر چند در مقاطع بالاتر تحصيلي حضور دختران در فعاليت هاي ساختماني چشم گير و در برخي امور از جمله نقشه كشي درخشان تر است ، معهذا چون كل اين واحد در بيشتر جامعه ما  ( خصوصا در روستاها ) كاري مردانه تلقي مي شود ، مي تواند براي دختران نامانوس باشد و آنان اين واحد را با علاقه دنبال نكنند.

 

شرايط جامعه :

فرهنگ ، آداب و رسوم ، امكانات ، موقعيت جغرافياي ، جهت قبله و منطقه آب و هوايي و ... از جمله عواملي هستند كه امر ساختمان سازي را در مناطق مختلف تحت تاثير خود قرار مي دهند كه متاسفانه در اين واحد درسي به اين موضوعات اشاره اي نشده است .

ضمنا مطالب كتاب تا حدودي استاندارد بيان شده كه متاسفانه بيشتر آن ها در اكثر مناطق جامعه ما اجرا نمي شوند . مثلا برداشت زمين ، پي كني ، ستون بندي و ... .

آنچه دانش آموز در كتاب مي خواند با آنچه در جامعه مي بيند ، دچار تعارض مي گردد و مطالب اين كتاب دانش آموزان را وادار نمي كند كه اگر خود يا دوستانشان بخواهند خانه اي بسازند ،‌تمام مراحل ساخت خانه را به صورت علمي و استاندارد اجرا نمايند . بلكه در اكثر مناطق خانه‌ها به صورت تجربي و بدون هماهنگي اجزاي آن ( خصوصا در روستا‌ها ) ساخته مي شود.

 

تناسب محتواي واحد با دانش جديد

مطالب كتاب تا حدودي سطحي درباره دانش جديد در ساخت بنا صحبت كرده است ، اما بسياري از مطالب ( مثلا ديوارهاي باربر ) قديمي و ناقص براي دانش آموز مطرح گرديده است .

در برخي موارد هيچ اشاره اي به دانش روز نشده است مگر در ابتداي واحد كه همان برداشت زمين به صورت بسيار جزئي بيان شده و ديگري محاسباتي كه توسط مهندسان در ساختمان سازي انجام مي شود . مواردي از دانش جديد  كه مي توان به آن ها پرداخت  عبارتند از  عايق بندي و بهينه سازي مصرف انرژي در ساختمان ، روش هاي مختلف ساخت ساختمان ، استفاده از اسكلت فلزي به جاي اسكلت بتوني ،‌ نرم افزار نقشه كشي اتوكد ، مصالح و كمپوزيت هاي جديد ساختماني  و... .

 

بررسي تناسب واحد با روش هاي تدريس پيشرفته

همان طور كه مي دانيم روش تدريس يكي از خلاق ترين اعمال يك معلم مي باشد كه هرچه ماهرانه تر بر روي آن عمل نمايد نتيجه بيشتري را به دست خواهد آورد . نيز گاهي اوقات كاربرد بعضي از روش هاي تدريس به محتوي نيز بستگي دارد و مي تواند معلم را در محدوديت قرار دهد .

خود كتاب بر روش بارش مغزي تاكيد دارد و ابتداي واحد مانند كليه واحدها با چند سئوال آغاز مي شود تا دانش آموز ار وادار به تفكر و دادن نظر كند . فعاليت هاي كتاب در برانگيختن قدرت تفكر دانش آموزان نقش زيادي داشته كه مي توان از روش كارعملي يا گردش علمي استفاده كرد .

به طور كلي محتواي اين فصل به گونه اي است كه معلم مي تواند با روش هاي مختلف تدريس از جمله بارش مغزي ، اكتشافي، گروهي و ... نتيجه بهتري را كسب نمايد .

 

بررسي حجم ، شكل ظاهري ، نگارش و جمله بندي واحد  

روي هم رفته بايد انصاف داد كه واحد حاضر بسيار خوانا و با استفاده از نگارش جديد آماده گرديده و در حجم مطالب آن مناسب مي باشد . نكاتي كه در ذيل به آن ها پرداخته مي شود ، مي تواند مفاهيم كتاب را ساده تر و درك و فهم آن را قابل قبول‌تر نمايد .

1. توضيحات مربوط به عمل برداشت نقشه كه به صورت ستوني در صفحه 105 كتاب درج شده است ، با توجه به اصل ايجاد تشويش كردن تصاوير عمودي بهتر است در خطوط كامل در صفحه نوشته شود . اين مورد به لحاظ ارائه تعريف دراين قسمت اهميت بيشتري نيز پيدا مي كند .

2. اصل مجاورت در يادگيري مي گويد :

« وقتي كه يك عده اشياء از لحاظ فاصله ( زماني و مكاني ) طوري قرار بگيرند كه مربوط به هم به نظر برسند ، ما آن ها را به صورت يك واحد كل ادراك مي كنيم . »

با توجه به اين اصل ، توضيحات مربوط به ستون كه در صفحه 115 چاپ گرديده بايد به ذيل شكل مورد نظر در صفحه 116 انتقال يابد تا توضيح و تصوير در كنار يكديگر قرار گرفته و مقايسه توضيحات با تصاوير به راحتي انجام پذيرد و اين اصل نيز رعايت شده باشد .

3. براي يكپارچگي مطالب اين واحد بهتر است مطالب صفحه 121 نيز به صورت پيوسته قبل از فعاليت 4 درج گردد .

4. در طراحي شكل هاي كتاب و مطالب تئوري متن بايد هماهنگي بيشتري به عمل آيد ( از نظر اندازه شكل ) تا مطالبي كه در يك صفحه جاي مي گيرند به دو صفحه مجزا تقسيم نگردند ، مثلا مطالب مربوط به ستون صفحه 115 و 116 و مصاحبه كنيد آخر فصل .

5. در سئوال 2 صفحه 104 به جاي كلمه « مرحله هايي » بايد كلمه « مرحله اي » جايگزين شود . علت اين جابجايي بودن بك علامت سئوال در تصوير رجوع شده به جاي چندين علامت سئوال مي باشد .

6. نكته حائز اهميت ديگر تصاوير كتاب مي باشد كه اكثرا نقاشي بوده و فاقد جذابيت مي باشد . همچنين تصاوير واقعي كتاب فاقد كنتراست مناسب و زيبايي رنگي مي باشد . با پيشرفت وسايل ديجيتالي و بالا رفتن كيفيت آن ها امكان تهيه تصاوير واقعي و تصاويري كه روي آن ها از نظر روانشناسي مطالعه شده باشد ، توقع بالاي نبوده و بر جذابيت كتاب مي افزايد .

بايد توجه داشت در دوره اي كه ماهواره ، اينترنت ،‌ تلويزيون و ارتباطات سريع و داراي كيفيت فزاينده رو به رشد و در دسترس همگان مي باشند ، كتاب هاي درسي و خصوصا كتاب حاضر بايد بتواند قابليت رقابت با آنان را در خود جمع كند والا در عرصه  رقابت از رقباي قدرتمندش  عقب خواهد ماند .

 

بررسي ميزان و نحوه تكاليف و آزمايش هاي كتاب

نظر كليه افراد گروه براين استوار است كه فعاليت هاي جالبي در اين واحد گنجانده شده است . ارتباط مستقيم فعاليت ها به موضوعات درسي ، راحتي انجام و قابليت انجام فعاليت ها در اكثر مناطق و توضيحات داده شده از جمله نقاط قوت اين فعاليت‌ها مي باشد . انجام محاسبات گفته شده در آن ها نيز به راحتي قابل فهم مي باشد .  

1. ناگفته نماند با توجه به وجود شن ، ماسه ، آجر و يا سنگ در اكثر مناطق بهتر بود كه دانش آموزان طي يك فعاليت عملي با آجرچيني كه از ملزومات ساخت يك بنا بوده و يكي از مراحل ساخت بنا نيز مي باشد آشنا شده و فنون حاكم بر اين هنر و ريزه‌كاري هاي آن را تجربه مي نمودند .

2. در فعاليت شماره 3 صفحه 114 گنجاندن يك نقشه به عنوان نمونه كه حاوي نكات گفته شده در مطالب تئوري كتاب باشد ، باعث راهنمايي دانش آموزان مي شود .

3. انجام فعاليت 4 صفحه 118 نيز با مشكل ايستايي پله روبرو بوده . استفاده از يك صفحه تكيه گاهي و يا استفاده از پايه هايي به شكل ستون ( مي توان از كاغذ هاي قوطي شده استفاده نمود . ) براي نگهداري ماكت و جلوگيري از شكم  دادن پله به اجراي نحوه صحيح فعاليت كمك شاياني مي نمايد .

4. در فعاليت 1 صفحه 109 لازم است طول قسمت لوله اي شكل به اندازه 5/0 تا 1 سانتي متر بيشتر در نظر گرفته شود تا اين تكه تا خورده و براي چسباندن لوله روي صفحه مربعي از آن استفاده شود . همچنين در اين فعاليت چون دانش آموز آگاهي لازم را نسبت به قوانين مثلثاتي ندارد ، بهتر است راهنمايي كوتاهي همراه با شكل نمايش داده شده افزوده شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تقویت انگیزه های درسی و نحوه تشویق و تنبیه

 

تقویت انگیزه های درسی و نحوه تشویق و تنبیه

آموزش، به فعالیتهای از پیش طرح ریزی شده ای گفته می شود که با هدف ایجاد یادگیری دردانش آموزان بین معلم و یک یا چند دانش آموز به صورت کنش متقابل یا رابطه دو جانبه انجام می شود. منظور از کنش متقابل، مبادله گفتار یا اعمال بین معلم و دانش آموزان است که به جریان آموزش و یادگیری جهت می دهد.

لذا، هدف از آموزش کمک به ایجاد یادگیری دردانش آموزان است. اما یادگیری، موضوع مشخص و واحدی نیست، بلکه تقریبا همه فعالیتهایی که ما درطول زندگی انجام می دهیم از تجارب یادگیری سرچشمه می گیرد.

تقویت انگیزه های درسی و نحوه تشویق و تنبیه: درراستای یادگیری مقوله هایی هستند که سعی شده با همت و تلاش همه همکلاسیها به آن پرداخته شود.

تقویت انگیزه های درسی

مهمترین عامل تعیین کننده علاقه مندی یا بی علاقگی دانش آموز نسبت به درسها و تکالیف مختلف یادگیری تجارب موفقیت آمیز یا شکست او در یادگیریهای درسهای مختلف است. یعنی اگر دانش آموز طی سالهای مدرسه همواره تجارب موفقیت آمیزی کسب کند به تدریج برعلاقه او نسبت به یادگیری دروس مختلف و کل محیط مدرسه افزوده می شود. و درنتیجه مفهوم مثبتی از خود دراو تشکیل می شود، اما اگر این تجارب غالباً با شکست توأم باشند، اندک اندک دریادگیرنده، بی علاقگی و بی میلی نسبت به دروس و مدرسه ایجاد می شود و سرانجام ممکن است به مفهومی منفی از خود و تواناییهای خود دراو بینجامد. بنابراین، بهترین راه جلوگیری از بی میلی و بی علاقگی در یادگیرنده و افزایش سطح علاقه و نگرش مثبت او نسبت به یادگیری و فعالیتهای مدرسه، فراهم کردن امکانات کسب توفیق در یادگیرنده است.
با توجه به توضیحات بالا مشکل کمبود انگیزه یادگیری دانش آموزان یا کمبود علاقه آنان نسبت به یادگیری مطالب تازه، ناشی از شکستهای پی درپی آنان در درسهای مشابه درس جدید است. بنابراین بهترین راه رفع مشکل این است که کیفیت آموزش را بهبود بخشیم. این اقدامات سبب افزایش یادگیری و کسب موفقیت از سوی دانش آموز دردرسهای تازه خواهد شد. این کسب موفقیت باعث می شود که یادگیرنده، به تدریج به تصویری مثبت تر از تواناییهای خود نسبت به یادگیری دست یابد. اگر این جریان، درچندین واحد یادگیری ادامه یابد، از تصورات منفی دانش آموزان نسبت به تواناییهایش در رابطه با یادگیری مطالب کاسته می شود و به جای آن تصورات مثبت تری دراین مورد کسب خواهد کرد. که این خود علاقه و انگیزه یادگیری را در او افزایش می دهد، اما آنچه که گفته شد، بهترین روش ایجاد کردن علاقه در دانش آموزان نسبت به یادگیری موضوعهای درس است، علاوه بر این روش کلی شیوه ها و فنون دیگری وجود دارد که توجه به آنها سطح علاقه و انگیزش یادگیرندگان را بالا می برد، که در ذیل به آنها می پردازیم.

-        جهت ایجاد انگیزه بیشتر در دانش آموزان از معلم انتظار می رود:

قبل از آغاز درس دقیقاً به آنها بگوید که چه انتظاراتی ازآنان دارد، به عبارتی معلم باید قبل از آغاز درس کلیه هدفهای آموزشی، نوع رفتار و یا مهارتهائی را که از آنان می خواهد از پیش دراختیارشان قرار دهد تا دانش آموزان پیش زمینه ای مناسب داشته باشند.

-        استفاده از اظهاراتی چون «خوب»، «عالی» و «مرحبا» پس از عملکرد درست دانش آموز در افزایش علاقه او بسیار مؤثر است، اما باید توجه داشت که مؤثرترین تشویق آن است که به رفتار و عملکرد درست دانش آموز وابسته باشد.

علاوه بر اظهارات شفاهی، سایر تشویقها از جمله، تشویقهای کتبی در ورقه امتحانی ودفترچه تکالیف دانش آموزان بر یادگیری آنان اثر مثبت دارد.

-        از آنجا که نتایج آزمونها به صورت نمره هایی که به یادگیرندگان داده می شوند با پاداشهای اجتماعی چون تأیید معلم و والدین، ارتقاء به کلاس بالاتر، دریافت گواهینامه، امکان ورود به دانشگاه، کسب مشاغل و مواردی نظیر اینها وابسته اند، لذا نمره های معلمان دارای ارزش انگیزش زیادی هستند. بنابراین، معلم می تواند بااجرای امتحانهای مختلف و دادن نتایج حاصل به یادگیرندگان، سطح انگیزش و علاقه آنان را نسبت به یادگیری وکسب مهارتها و اطلاعات تازه افزایش دهد، اما همیشه ازاین تدابیر آموزشی باید به صورت مثبت استفاده کرد، نه به عنوان وسیله ای برای ترساندن و تنبیه کردن یادگیرندگان.
- ارائه مطالب درسی به صورت متوالی، از ساده به دشوار، موجب می شود که یادگیرندگان ابتدا در یادگیری مطالب ساده، به اندازه کافی موفقیت به دست آورند. این کسب موفقیت اولیه، انگیزش یادگیری را برای یادگیریهای بیشتر افزایش می دهد و بر آمادگی او می افزاید.
- ایجاد رقابت فردی بین دانش آموزان به کسب موفقیت در معدودی از آنان و شکست اکثریت کلاس می انجامد، بنابراین باید از آن پرهیز کرد.

-        مشارکت دانش آموزان در فعالیت یادگیری یکی از عوامل مهم ایجاد علاقه و انگیزش است.
- بهترین تکالیف و فعالیتهای یادگیری ازلحاظ ایجاد انگیزش آنهایی هستند که نه خیلی ساده و نه خیلی دشوارند. به عبارتی بهترین تکالیف یادگیری آنهایی هستند که یادگیری در انجام آنها نیاز به قدری تلاش داشته باشد.

نحوه تشویق و تنبیه

در ابتدا می پردازیم به تعریفی کلی از تشویق و تنبیه:

تشویق: عبارتست از ارائه یک محرک خوشایند به دنبال یک رفتار مطلوب، جهت افزایش دادن احتمال وقوع آن رفتار.

مثالی ساده در این رابطه: لبخند زدن معلم بعد از نوشتن کلمات صحیح توسط دانش آموز.
تنبیه: عبارتست از ارائه یک محرک ناخوشایند به دنبال یک رفتار نامطلوب،جهت کاهش دادن احتمال وقوع آن رفتار.

مثالی ساده در این رابطه: سیلی زدن معلم بعد از نوشتن کلمات اشتباه توسط دانش آموز.
تشویق
همانطور که مشخص شد رفتارهای مطلوب از رفتارهای نامطلوب تفکیک می شوند و سعی معلم باید بر این باشد که رفتار مطلوب دانش آموزان را در آنها تقویت و نگهداری کند.
مهمترین عامل نگهداشت رفتار یاد گرفته شده، تقویت بلافاصله بعد از رفتار مطلوب است. اگر معلم پس ازسپری شدن مدتی از انجام رفتار، آن را تقویت کند، از اثر بخشی تقویت کاسته می شود و نتیجه مطلوب به دست نمی آید. از آنجا که تقویت کردن بلافاصله همه رفتارهای دانش آموزان درکلاس درس و محیط مدرسه اغلب ناممکن است، معلم می تواند برای رفع مشکل ناشی از تأخیر در تقویت از توضیحات کلامی استفاده کند. برای مثال معلم تصمیم می گیرد که برای تقویت رفتارهای مثبت تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان آنان را در روز جمعه به گردش علمی ببرد. در این مثال، بین انجام رفتار و دریافت تقویت به طور طبیعی وقفه می افتد. معلم می تواند برای رفع مشکل تأخیر در تقویت، در پایان کار روزانه دانش آموزان، به آنان یادآور شود که «خوشبختانه همه شما با جدیتی که در درسهایتان به کار می برید و اخلاق و رفتار خوبی که از خود نشان می دهید خواهید توانست در برنامه گردش علمی روز جمعه شرکت کنید.»

تنبیه
تنبیه خشن ترین و نامطلوبترین روش تغییر رفتار است. هر چند که مشاهدات روزانه و شواهد تجربی نشان داده اند که تنبیه در کاهش دادن رفتار نامطلوب به طور موقت مؤثر است، اما باید توجه داشت که تنبیه باعث از بین رفتن رفتار تنبیه شده نمی شود و تنها تأثیری که دارد این است که رفتار نامطلوب را موقتاً پنهان می کند. به این صورت که رفتار تنبیه شده، پس از تنبیه، همچنان در مجموعه رفتار فرد باقی می ماند و تا زمانی که عامل تنبیه کننده حاضر و ناظر است مخفی باقی می ماند، ولی به مجرد این که عامل تنبیه کننده تضعیف شود و از میان برود آن رفتار مجدداً ظاهر می شود. برای مثال کودکی که به علت زدن حرف زشت از پدر کتک می خورد، می آموزد که در حضور او حرف زشت نزند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که در غیاب پدر، مثلاً در حضور مادر یا افراد دیگر، این کار را انجام ندهد. بنابراین بزرگترین اشکال تنبیه این است که این روش رفتار نامطلوب را در فرد از بین نمی برد، بلکه آن را موقتاً پنهان می کند. این رفتار پس از ضعیف شدن عامل تنبیه کننده مجدداً ظاهر می شود.
مشکلات دیگر استفاده از تنبیه به طور خلاصه عبارتند از:

- نفرت تنبیه شونده از تنبیه کننده حتی اگر تنبیه شونده بداند که تنبیه به خیر و صلاح اوست.
- مسری بودن تنبیه، یعنی دانش آموزانی که شاهد تنبیه شدن دانش آموزان دیگر بوده اند، بعدها خود رفتار تنبیه شده را تقلید کرده اند.

اما روشهای ملایم تری هم جهت کاهش رفتار نامطلوب استفاده می شود که در ذیل به آنها می پردازیم:
- یکی از روشهای کاهش رفتار نامطلوب بی توجهی نسبت به رفتار دانش آموز است. برای مثال معملی که متوجه می شود توجه بیش از حد او منجر به لوس شدن دانش آموز شده، توجه خود را از او منحرف کرده و بدین طریق رفتار نامطلوب را در او خاموش می کند.

-        روش دیگر محروم کردن از تقویت است، یعنی فردی که رفتار نامطلوبی انجام داده برای مدتی از دریافت تقویت محروم کنیم. مثلاً: معلم ورزشی که یکی از بازیکنان را به سبب انجام عمل خلاف مقررات بازی در زمین بازی اخراج می کند و مانع بازی او می شود، اما باید توجه داشت که محروم کردن در صورتی موفقیت آمیز خواهد بود که فرد را از محلی که دوست دارد در آنجا بماند به محلی که دوست ندارد به آنجا برود بفرستیم.

-        جریمه کردن روش دیگری برای کاهش رفتار نامطلوب است. روش جریمه کردن یعنی کم کردن مقداری از تقویت کننده هایی که فرد قبلاً به دست آورده، به علت رفتار نامطلوبی که انجام داده است. برای مثال: کم کردن از نمرات امتحانی دانش آموزان در نتیجه کارهای بدی که انجام داده اند، اما نکته حائز اهمیت این است که جریمه نباید خیلی سنگین باشد.

- و اما روش جبران کردن، یعنی وقتی که فرد مرتکب عمل خلافی شد از او می خواهد تا برای جبران عمل خلاف خود به اصلاح آن بپردازد. برای مثال: معلم دانش آموزی را که خرده کاغذ وخرده تراش مداد در کف کلاس ریخته است را وادار می کند تا علاوه بر جمع کردن آنها تمام کف کلاس را جارو بکشد.